Bóng Ðen Trong Nghĩa Ðịa

Tác giả:

Một bóng đen xuất hiện nhô ra, ngay giữa nghĩa địa vào một đêm mùa đông. Người gác cổng nghĩa địa đi tuần giựt nẩy mình khi nhìn thấy một bóng đen đang đứng bất động. Phải chăng đây là ma, hay là một trong những tên thường phá mộ, ăn cắp nữ trang đem về bán lại ? Nếu thật như vậy tại sao tên này có dáng điệu thật tức cười ! Hắn đang mân mê bó hoa bằng nhựa trên tay. Miệng thì thầm như đang nói chuyện với ai !

Người gác cổng hồi hộp,nhẹ nhàng đến sát sau lưng bóng đen.Thình lình bóng đem quay lại, quật người gác cổng xuống đất. A đây là người chứ không phải ma. Nghĩ vậy người gác cổng đưa chân, đá vào bóng đen. Sau một cuộc vật lộn ngắn, người gác cổng kéo ngược, cái bóng kia lên. Bóng đen đứng yên không cựa quậy. Cuối cùng người gác cổng buông hắn ra, hắn ta nằm bệt dưới đất. Hắn ta là một người dơ bẩn, mặc cái áo vết cũ rách bươm, không có sơ mi, để lộ bộ ngực trần ốm o gầy mòn. Cặp mắt điên cuồng, với bộ râu xồm mọc lộn xộn, bụi bặm dính đầy. Người gác cổng hỏi tên anh ta hai ba lần, nhưng miệng anh ta câm như hến.

Không cách gì nói chuyện với hắn được; với mỗi câu hỏi, hắn đều nhìn người gác cổng, như trời sập trên đầu hắn. Thôi đúng rồi ! đây là một tên điên trốn ra khỏi nhà thương điên ! Chả cần gì mà báo cho cảnh sát, mình chỉ đưa hắn lại nhà thương điên là đủ rồi ! Nghĩ vậy người gát nghĩa địa đưa anh ta đến nhà thương điên gần đó .

Ông giám đốc nhà thương điên nói với người gát nghĩa địa : « Thành phố này, có rất nhiều lọai người điên, nhưng người điên này là một ngươi điên dư thừa trong đám người điên kia. Có nghĩa là người điên này không có tên tuổi ». Và ông đang tìm cách để biết người điên này có gốc gác từ đâu ra. Oâng giám đốc hỏi người vô danh : « Anh anh tên gì ? từ đâu đến ? bao nhiêu tuổi ? » Anh chàng điên kia như cái bóng, nhìn ông giám đốc hòan tòan không hiểu gì cả. Rồi anh ta bắt đầu run lên và miệng lắp bắp :« Tôi chả biết…Tôi chả biết …!» Chỉ một câu duy nhất mà hắn ta nói. Ngòai ra không nói câu nào hơn nữa.

Ông giám đốc nghĩ đây là người điên trong trạng thái bị «sốc» nên cũng không mấy nguy hiểm, chỉ cần cho anh ta chút thuốc an thần và nghỉ ngơi, chờ người thân trong gia đình đến rước hắn về là xong. Người ta dành riêng cho hắn một căn phòng. Thế rồi anh chàng điên này lăn ra ngủ. Ngủ đêm rồi ngủ ngày. Tỉnh dậy hắn đòi ăn. Ăn thì ăn như hạm, làm như đói lâu ngày lắm rồi ! Ăn xong hắn lăn ra ngủ như chết. Bất ngờ một hôm giật mình thức dậy, hắn ngơ ngác nhìn chung quanh :« Ơ hay ! các ông là ai ? Tôi đang làm gì ở đây ?» Đây là lần đầu tiên hắn biết đặt câu hỏi. Khi nghe hắn hỏi, người ta nghĩ là hắn bắt đầu tỉnh lại. Hắn tiếp tục hỏi :« Cái nhà này là cái nhà gì vậy ? » Những người làm việc trong nhà thuơng nghĩ hắn chỉ là một người điên, nên hỏi lại tên hắn. Hắn ngơ ngác :«Tên tôi hả ? tôi không biết !» Rồi hắn cố giương đôi mắt nhìn đăm đăm vào cõi hư vô. Mặt hắn nhăn nhó, tay vò đầu bức tóc như cố nhớ lại mình là ai, vì mỗi người đều có tên, ai hỏi tức khắc mình trả lời ngay ; đó là phản xạ tự nhiên. Người vô danh này không nhớ đến tên mình, bao nhiêu tuổi, hơn nữa không biết mình từ đâu tới , và ở trong nghĩa địa khi về đêm ăn cắp hoa giả để làm gì ? Người vô danh, vô danh chính với anh ta nữa .

Ông Giám đốc nhà thương kết luận, anh chàng này đã mất trí và, quyết định đăng hình sơ lược, đã gặp anh ta trong trường hợp nào. Trước khi đăng hình anh ta lên báo, người ta tắm rửa, cắt tóc và cạo râu anh ta sạch sẽ cho bớt hốc hác xanh xao, vì râu tóc lổm chổm như người rừng của thời tiền sử, nhìn không ra là con người nữa. Sau khi tắm rửa cắt tóc, anh ta đã trở lại con người, nhưng khuôn mặt cũng còn ngơ ngác, với đôi mắt trũng sâu lúc nào cũng nhìn thẳng. Trong đôi mắt đó, nguời ta không thể tìm thấy một kỷ niệm, một lý lịch nào cả. Đôi mắt trống rỗng, của người điên lang thang.

Một tuần lễ sau khi đăng hình người điên trên báo.ŽÔng Giám đốc nhận được một loạt thư gởi đến, có người đã nhận ra con người đi lang thang, không nhà không cửa này, trước đó là một người giàu có sang trọng và rất thông minh, được nể trọng nhất tỉnh. Đó là ông giáo sư nổi tiếng, dạy môn toán học tên Henry Mager dạy ở đại học Paris 6 (Pierre et Marie Curie). Nhưng nghe đâu ông giáo sư này đã chết rồi mà ? Hay đúng hơn ông ta đã mất tích, cách đây 10 năm ? Lúc đó có vụ mặt trận. Ông ta đã đầu quân trong mặt trận đó và ông bị mất tích. Những đồng bạn ông đã kết luận, ông ta đã chết trận, mất tích không tìm thấy xác trong bom đạn.

Ông giám đốc nhà thương điên, ngắm nhìn người đàn ông điên, một cách chú ý đặc biệt. Càng nhìn kỹ ông ta càng thắc mắc tự hỏi : Quái lạ, nhìn người này đâu có vẻ gì là một ông giáo sư đại học, mà cả thượng tầng trong tỉnh đều biết ! mà ông ta làm gì trong nghĩa địa với bó bông nhựa ? cả với cái tên Henryï …Nghĩ rồi ôâng giám đốc đến bên cạnh người điên hỏi dò :« Này anh, cái tên Henry có nhắc đến một kỷ niệm nào không ? » Người đàn ông vẫn thản nhiên lặng thinh, như chưa bao giờ nghe đến tên đó bao giờ. Anh ta mệt mõi, mặt phờ phạc tái xám. Ông giám đốc lại suy nghĩ, không biết anh ta có phải là Henry không ? Thôi tạm cứ để cho hắn ta nghĩ ngơi, thêm một thời gian nữa sẽ hay .

Gã điên lại ngủ li bì, cả ngày lẫn đêm bỏ cả giờ cơm. Anh ta ngủ bù lại những năm tháng, thiếu ngủ thiếu ăn. Anh ta ngủ để quên đi điều gì đó. Hay ngủ để nhớ lại những điều gì đã quên ? Có thể anh ta biết rằng khi ngủ, sẽ quên đi khi anh ta tỉnh dậy !

Những ngày kế tiếp, có một người đàn ông, mặc quân phục đến tại nhà thương điên, xin gặp ông giám đốc. Đó là Thiếu tá Jean Louis . Đi theo sau người đàn ông, là một người đàn bà sang trọng. Mặc quần áo đen, đeo kiến đen. Một màu đen để tang. Ông thiếu tá nhìn hình người điên trong báo, nhớ lại người bạn thân tình đồng ngũ cùng chiến đấu với mình, đó là giáo sư Henry và cũng là người bạn cũ thời còn đi học. Sau đó một người ra nhà binh thành thiếu tá. Một người thành giáo sư đại học. Rồi hai người cùng đi đánh giặc chung.

Hai người bạn gặp lại nhau. Ông thiếu tá chạy đến ôm chầm anh chàng điên kia kêu lên :«Anh bạn Henry của tôi ơi ! » và anh chàng điên kia cũng chạy lại ôm chầm lấy ông thiếu tá. Anh chàng điên này bỗng òa khóc, vui mừng đã gặp lại người bạn thân của thời xa xưa. Ô ! nhưng tất cả không được rõ ràng, trong tâm trí anh ta. Lúc đó ông thiếu tá phải nhắc chuyện này chuyện kia, để gợi lại trí nhớ anh ta. Nhưng than ôi ! ngòai vấn đề nhận mặt nhau, anh chàng điên này không nhận ra được gì nữa. Trí nhớ của anh chàng này còn chập chờn mơ hồ! Mỗi một câu hỏi của Jean Louis, anh ta phân vân, cố nhớ mà không nhớ ra.ŽNhưng điều chắc chắn là anh ta nhận ra được, người bạn thân của mình thế thôi. Ngòai ra không nhớ gì nữa.

Cuối cùng anh ta cũng nhận mình tên Henry, vì người bạn gọi đúng tên mình, tại sao mình không nhận ! Anh chàng điên này bắt đầu biết lý luận. Lạ nhỉ ? mình đã mất tích từ năm…Bị thương sao ? Nếu bị thương sao mình không thấy có vết thẹo gì cả ? Mình là tù nhân sao…! Ngay lúc đó người đàn bà mặc đồ đen, lấy đôi kính mắt ra nhìn vào người điên chăm chăm, đang còn trong mê tỉnh, hầu như là mất trí. Bây giờ tới lượt người điên giật nẩy mình :A vợ mình ! Nathalie đây rồi…Làm sao có thể quên được khuôn mặt, vóc dáng em dù có giận hờn óan ghét, cũng không thể nào quên được em mà… Nghĩ vậy nên người điên dang đôi tay ra, một cách ngại ngùng để đón bà vợ.ŽNhưng người đàn bà kia cũng e ngại, nhìn người đàn ông điên một cách lưỡng lự: Ô hay ! có phải người đàn ông điên này là chồng mình hay không ? Mà đương nhiên sau 10 năm, với cuộc sống kham khổ ổng phải già hơn, phải thay đổi chứ ! Nhưng anh ta đã thay đổi quá nhiều. Bà Nathalie do dự không muốn nhào lại, bởi chưa chắc nên còn rụt rè chưa dám.

Riêng người đàn ông điên khi lúc tỉnh thì đã biết, người đàn bà này tên Nathalie là vợ, và người thiếu tá bạn mình. Ngòai hai điều nhớ kia, người đàn ông còn nhớ mình là một giáo sư trước kia. Ba điều nhớ và nhớ một cách chắc chắn: « Nathalie ! em không nhận ra giọng anh sao ? Bàn tay này chính của anh đây mà…Anh bảo đảm với em chính anh đây ! » Nhưng bà Nathalie nhìn anh ta một cách dò xét, và hỏi ông giám đốc một cách nhút nhát, để bà và người đàn ông này, nói chuyện riêng trong một phòng kín. Chỉ trong trường hợp này là cách giải pháp nhanh nhất .

Vài phút sau cuộc nói chuyện, bà Nathalie ôm chầm lấy người đàn ông mắt ứa lệ, khi biết chắc đây là chồng mình. Làm sao mà họ nhận ra nhau ! Đó là chuyện của họ, chuyện này mình không cần biết, vì không liên quan đến mình…Trong phòng kín vừa qua, chắc chắn có dấu vết gì đó ở trên thân thể của hai người. Hoặc là «…Bàn tay này chính của anh. Anh bảo đảm với em, chính của anh đây . » Hay là…

Thế rồi bà Nathalie làm thủ tục, đưa chồng trở về lại ngôi biệt thự của vợ chồng bà. Mọi nguời mong rằng, sau khi ông giáo sư trở về chốn cũ, nơi mái nhà xưa, tự động ông ta sẽ tìm lại được trí nhớ, hòan toàn hơn bây giờ .

Ông Henry nhìn lại các con một cách bỡ ngỡ, vì chúng bây giờ đã lớn. Khi các đứa con gọi Bố Bố, anh ta từ từ nhớ lại, những kỷ niệm gia đình. Kể từ ngày đó anh bắt đầu sống lại nhân vật cũ. Từ từ người điên bớt điên, nhờ gia đình mời các bác sĩ giỏi nhất về chăm lo, săn sóc sức khỏe cho ông. Ông Henry đang nhặt lại những mảnh vụn của trí nhớ, để ghép lại với nhau, bởi những mảnh vụn của trí nhớ, đang phiêu bạt tản mát khắp nơi, sau 10 năm .

Thời gian không bao lâu, sau khi ông Henry xuất viện. Có một người đàn bà mặc bộ quần áo tồi tàn rách rưới, đến nhà thương điên tự xưng tên mình là Sylvie. Tay phải của bà dắt đứa bé trai hai tuổi, tay trái cầm tờ báo, có in hình ông Henry. Bà nhận là chồng mình, và cũng là cha của đứa bé này, và đòi gặp ông Henry. Nét mặt người đàn bà có vẻ tức giận. Ông giám đốc nhìn người đàn bà nghi ngờ: « Bà nhìn lầm người rồi. » Người đàn bà quả quyết: « Tôi không lầm, đúng người trong hình này, là chồng tôi tên là Michel mang họ Pecheur. » Vừa nói người đàn bà liền móc trong xách ra xấp giấy tờ: « Đây là hình ảnh và giấy làm việc có mang tên chồng tôi. Anh ta bỏ đi để lại những giấy tờ này. Tất cả đều mang tên Michel Pecheur. Tôi lấy ổng mang tên họ của ổng, và ông chồng tôi là thợ in.» Nói xong người đàn bà, xổ xa một lô chưởi rủa ông chồng thậm tệ. Ông giám đốc nghĩ thầm sắp có thêm một người điên nữa.Ž Ôâng vừa nhìn người đàn bà vừa nói :« Ông trong hình là một giáo sư giàu có, và rất thông minh về môn tóan học, dạy tại đại học tại Paris 6. Tên ông là Henry. Ông Henry đã có vợ hai con. Vợ ông ta đã đến đưa ông ta về nhà rồi . ».

Người đàn bà giận dữ, ôm con khóc la thảm thiết. Cuối cùng bà ta yêu cầu cho bà ta giáp mặt với ông Henry, và xin mấy người nơi đây làm nhân chứng. Bà nhất định đòi gặp mặt chồng, và một mặt hung hăng đi báo cảnh sát. Bà bồng đứa con đưa cho tất cả mọi người xem, đứa bé giống hệt Bố nó như hai gịot nước. Mọi người nhìn nhau không hiểu gì cả ! Ông Henry là giáo sư, hay là thợ sắp chữ ? Một người là quyền qúy cao sang, được mọi người kính nể. Một người là tên thợ sắp chữ vô danh ! Nhưng đã điên khùng thì làm sao biết sắp chữ ! mà nếu đã sắp chữ được thì đâu có điên…Một người có hai lý lịch !Hay là hai người có hai lý lịch ?

Cuối cùng câu chuyện được báo chí, loan truyền khắp nơi. Mọi người bàn tán xôn xao trong thành phố. Có sự lừa gạt gì đây! Đến tai gia đình hai họ Henry. Họ hạch hỏi Henry với những lời trách móc. Henry ôm đầu rên rỉ, như muốn điên trở lại. Muốn ẩn trốn một nơi nào đó để được yên thân. Nhưng không biết đi đâu, chỉ còn mỗi một chỗ, không ai quấy rầy nữa, vào lại nhà thương điên là chắc ăn. Bây giờ mình không biết mình là ai nữa rồi …

Ông Henry nhận được giấy cảnh sát, cho hay sẽ dàn xếp để có buổi gặp mặt với bà Syvie. Hai họ gia đình Henry phân vân không biết có nên gặp không ? vì nghe nói cô ta nghèo nàn, rách rưới dơ bẩn lắm ! Mặc dầu chưa đến ngày hẹn, nhưng người đàn bà này ngày nào cũng bồng con, đứng trước cổng dinh biệt thự, kêu tên chồng khóc lóc chưởi bới. Trên tay lúc nào cũng cầm những tờ báo có đăng hình ông Henry .

Ngày gặp mặt để hai bên đối chất cũng đã đến. Khi người đàn bà thấy Henry, bà chắc chắn một cách quyết liệt, đó là chồng mình. Còn Henry khi nhìn thấy bà và đứa con trai, thì ông không có một xúc động nào. Ông nhìn trân trân, vào hai mẹ con người đàn bà đứng trước mặt. Ông cố nhớ lại. Nhưng chịu ông không tài nào nhớ nỗi. Cảnh sát hỏi ông có nhớ gì không ? Ông nói: «Tôi không nhớ. » Rồi ông ta chạy lại ôm chầm lấy ông giám đốc tả oán: « Ôâng đã cứu tôi thóat ra khỏi cơn điên loạn, tôi tưởng đã được thoát nạn. Bây giờ tôi muốn điên trở lại đây ông ơi ! Tại sao người đàn bà và đứa nhỏ kia là vợ con tôi ! Tại sao vợ và hai con tôi lại nhớ ra, còn người này tôi lại không nhớ ra ! Đối với người vợ trước tôi là người chết được hồi sinh, với người vợ thứ hai này, tôi là tên ăn mày dơ dáy khốn kiếp…Tôi sợ lắm ! tôi không biết nữa, vừa mới tỉnh ra tôi muốn điên trở lại. ».

Ông giám đốc nhà thương, cố khơi lại những chuyện để Henry nhớ lại một lần nữa, mới giải quyết được chuyện này, vì câu chuyện người đàn bà và đứa con trai nhỏ kia, nan giải quá ? Mà vô lý ! người vợ nghèo đã đưa tất cả các bằng chứng không thể chối cãi được ! Ông bèn hỏi ông Henry :

– Anh cố nhớ lại đi ! Anh lấy bà vợ nghèo này lúc nào!

Henry lắc đầu:

– Tôi không nhớ !

Ông giám đốc lại hỏi :

– Thế anh nhớ lấy bà vợ lớn lúc nào ?

Henry nói :

– Tôi không biết !

Ông giám đốc tiếp tục :

– Thế anh bỏ bà vợ nghèo từ lúc nào ?

Henry vẫn nói không biết. Ông giám đốc kiên nhẫn hỏi :

– Thế người vợ lớn anh bỏ lúc nào ?

Henry nhíu đôi lông mày lại:

– Tôi cũng không nhớ ! Có lẽ là tôi lấy cả hai và tôi bỏ cả hai. Nhưng mà ông hỏi như vậy, chẳng khác nào ông hỏi tôi, giữa hai ông Leibniz hay là Newton ai là người khám phá đầu tiên ra phương pháp hệ số (fluxions) để đi tới cách tính vi phân (calcul differentiel) trong tóan học. Mọi người đều biết cả hai đều kiếm ra cùng một lúc. Hỏi tôi một lúc là chồng của hai bà này, bố ai mà biết được ! Chỉ biết rằng hai bà này là vợ của tôi thế thôi !

Khi nghe Henry nói đến tóan học, ông giám đốc nghĩ ngay là Henry bắt đầu biết so sánh, biết đem tóan học ra ví von câu chuyện của mình, là bắt đầu Henry tỉnh ra trong môn tóan. Trong đầu ông giám đốc lóe lên một tia sáng lý luận. Ông kêu lên : « Ô đã tìm ra được rồi ! như Archimede (Những vật rơi xuống nước, đều chịu một áp xuất từ dưới đẩy lên bằng trọng lượng của thể tích nước mà vật đó di chuyển.) Ông giám đốc kết luận ông Henry Mager và Michel Pecheur là một. Sau vụ đánh giặc ông ta mất tích, ông ta điên một thời gian. Rồi sau đó ông tỉnh lại, sau một trận điên lớn. Ôâng Henry mất trí nhớ, quên luôn lý lịch cũ, quên luôn chữ nghĩa, nên ông tạo ra một cái tên khác là Michel Pecheur để đi làm vớ vẩn. Ông đi học nghề in, rồi đi làm thợ sắp chữ. Thời gian làm thợ sắp chữ ông đang lơ lửng thì gặp cô Syvie. Cưới cô vợ nghèo nàn xấu xí này, hai người có con với nhau, là đứa bé trai vừa kể trên. Sống với bà Syvie không được bao lâu, thì cơn điên ông trở lại. Rồi ông ta bỏ đi lang thang. Ông bỏ đi biệt dạng vì cơn điên lúc đó, nhưng bà Syvie thì không biết ông ta lên cơn điên mới bỏ đi. Trước khi lấy chồng bà Syvie không hề biết tí gì về dĩ vãng chồng. Chỉ biết ông chồng mình là tên Michel làm thợ in mà thôi. Nên bà óan giận Michel tự nhiên bỏ đi là vậy. Một con người mà hai lần điên. Điên sau khi bị mất tích rồi tỉnh ra, được thời gian ngắn lấy vợ có con, sau điên trở lại. Nhờ người gác nghĩa địa bắt gặp, đem giao vào nhà thương, đến khi gặp bà vợ cũ ông tỉnh lại, và nhớ lại những gì khi ông còn tỉnh. Còn khi lấy người vợ thứ nhì, trong lúc nửa mê nửa tỉnh, thì ông không tài nào nhớ nổi .

Để kết luận bài này là ông Henry cấp dưỡng tiền bạc cho bà vợ sau để nuôi con đến ngày học ra trường. Còn ông thì dĩ nhiên là sống với người vợ cũ và hai con cho đến khi ông mất.

Bích Xuân

Thảo luận cho bài: "Bóng Ðen Trong Nghĩa Ðịa"

Tìm theo tác giả